Tarih
Selçuklu Sultanı Mesud’un emirlerinden Rıdvan Bey tarafından yaptırıldığı, daha sonra Osmanlı sultanı II. Bayezid’in eşi Bülbül Hatun’un bu hamamı sahibinden alarak tamir edip vakfına eklediği bilinmektedir. Amasya Emiri Şadgeldi Paşa’nın mülkü olan arsası, sonraları Bülbül Hatun’un mülkiyetine geçmiştir. Hatuniye Külliyesi’nin batı yönünde bulunan Yıldız Hamamı/Çukur Hamam/Aşağı Hamam/Çelebiler hamamı olarak adlandırılan hamam, bugün Külliye’nin bir parçası gibi görülmekle birlikte, Külliye’nin inşaasından önce var olup Bülbül Hatun tarafından tamir ettirilmiştir. Hamamın iç zemininin külliyenin diğer parçalarından 2.50m alçakta olması ve Kasım 1409 yakut Paşa Vakfiyesi’nde adının geçmesi, hamamın, Selçuklu Sultanı Mesud’un emirlerinden Rıdvan Bey tarafından yapıldığını veren bilgileri doğrulamaktadır
Rıdvan Bey Efsanesi
Selçuklu Sultanı I. Mesud (Rükneddin Mesud, saltanatı: 1116–1156) döneminde adı geçen Rıdvan Bey, Anadolu Selçuklu Devleti’nin uç bölgelerinde görev yapan emir/bey statüsünde bir askerî-idari yöneticidir. Kaynaklarda ayrıntılı biyografik bilgi sınırlı olmakla birlikte, Selçuklu emirleri tipik olarak şu işlevleri üstlenirdi: Sultana bağlı askerî komutanlık yapardı. Uç (sınır) bölgelerinde savunma ve fetih faaliyetlerini yönetirdi. Kendisine tahsis edilen ikta (dirlik/toprak gelirleri) ile asker beslerdi. Yerel asayiş ve vergi düzeninden sorumluydu. Rıdvan Bey’in adı özellikle Anadolu’nun batı ve kuzeybatı sınırlarındaki Bizans’a karşı yürütülen gazâ ve savunma faaliyetleri bağlamında geçer. Bu tür emirler, Mesud döneminde Selçuklu otoritesinin Anadolu’da güçlenmesinde önemli rol oynamıştır.
Yıldız Hamamı
Yıldız Hamamı (Çukur Hamam / Aşağı Hamam / Çelebiler Hamamı) – Amasya Yıldız Hamamı, Amasya’daki tarihi hamamlardan biri olup günümüzde Hatuniye Külliyesi ile ilişkilendirilen önemli bir kültür varlığıdır. Hamamın tarihî gelişimi şu şekildedir: Bu hamamın Selçuklu Sultanı Mesud’un emirlerinden Rıdvan Bey tarafından yaptırıldığı rivayet edilmektedir. Selçuklu dönemi eserleri arasında yer aldığına dair kaynaklar mevcuttur. Daha sonra bu hamam, Osmanlı Sultanı II. Bayezid’in eşi Bülbül Hatun tarafından satın alınmış, onarılmış ve kendi vakfına dahil edilmiştir. Hamamın bulunduğu arazi başlangıçta Amasya Emiri Şadgeldi Paşa’nın mülkü iken, sonradan Bülbül Hatun’un mülkiyetine geçmiştir. Bugün genellikle Hatuniye Külliyesi’nin batı yönünde yer alan bir parçası gibi düşünülse de, külliyenin inşâsından önce burada bir hamam olduğu ve sonradan Bülbül Hatun tarafından restore edildiği bilinmektedir. Yapının iç zemini, külliyenin diğer bölümlerinden yaklaşık 2.50 m daha alçakta yer alır; 1409 tarihli Yakut Paşa vakfiyesinde adı geçmesi de hamamın tarihî kökenine işaret eder. Bu bilgiler, Yıldız Hamamı’nın Selçuklu dönemi kökenli olup Osmanlı döneminde onarılarak sosyal ve vakıf yapısı içinde değerlendirildiğini göstermektedir.
